Archive for the 'USA' Category

Dec 21 2008

Charakterystyka gospodarki wojennej 1939-1945(Niemcy,ZSRR,USA,W.Brytania)

a)Niemcy-wzrost potencjału ekonomicznego poprzez aneksje i eksploatacje krajów podbitych,doktryna wielkoobszarowej gospodarki=Niemcy centrum przemysłowym Europy-reszta dostarcza surowców(jak kraje neutralne),siły roboczej i żywności.Po Stalingradzie „wojna totalna”,drastyczne ograniczenie produkcji cywilnej,przymus,pracy robotników,metody pracy przymusowej w fabrykach i rolnictwie-zatrudnianie siły roboczej,od poł ‘44 deorganizacja przemysłu,załamanie produkcji,brak surowców,naloty aliantów.Gospodarka niemiecka nie wytrzymała walki na kilka frontów i trzykrotnej przewagi aliantów,niewykorzystanie na początku wojny obcej siły roboczej i obcego potencjału militarnego(mniejszości w ZSRR),klęska blitzkiregu.Nie wytrzymanie demograficzne frontu wschodniego(pod koniec ‘43 było tam 2:1 jeśli chodzi o liczbę żołnierzy,Rosjanie bez trudu odbudowywali tracone dywizje).
b)ZSRR-utrata znacznej części terytorium,ewakuacja zakładów przemysłowych(za Ural),’41-Państwowy Komitet Obrony kierowany przez Stalina,zarządzający całym państwem(wszystko podporządkowane obronie),’41-pakt o nieagresji z Japonią-jeden front, maksymalna produkcja środków przypada na lata ‘43-’44 – przewyższenie produkcji niemieckiej(znakomite czołgi-T-34,samoloty-Jaki i katiusze).Aktywizacja bazy surowcowej na Syberii,praca w łagrach i więźniów niemieckich,pomoc w ramach Lend-lease Act,priorytet wyżywienia armii-system kartkowy dla ludności cywilnej(wojenna aprowizacja),wojenne zarządzanie siłą roboczą.Główny ciężar wojny spoczywał na ZSRR-olbrzymi wysiłek społeczeństwa wymuszony został przez państwo totalitarne
c)USA-III ‘41-Lend-lease Act,dostawy broni,żywności,surowców,sprzętu inwestycyjnego państwom koalicji antyhitlerowskiej,olbrzymi potencjał ekonomiczny przestawiono na potrzeby wojny-szybka budowa silnej armii i floty,likwidacja bezrobocia-rozwój gospodarczy Stanów,’42-większa produkcja niż wszystkie państwa Osi razem wzięte,rozwój rolnictwa-brak reglamentacji, jedynie ograniczenie produkcji towarów luksusowych.Sięgnięcie do rezerw siły roboczej(młodociani,emeryci,kobiety, robotnicy z krajów neutralnych).
d)Wlk. Brytania-nieprzygotowana w okresie „dziwnej wojny”,strata sprzętu pod Dunkierką.Od V ‘40 Churchill tworzy program przyspieszonej militaryzacji gospodarki;wygranie bitwy o Anglię i Atlantyk – dzięki intensywnej produkcji i osiągnięciom techniczym,a także metodą walki(konwoje),intensywny rozwój rolnictwa,mobilizacja siły roboczej;gorsza sytuacja w handlu zagranicznym-dług państwowy(uzależnienie się od USA, Kanady i Australii – jednocześnie ruchy narodowo-wyzwoleńcze w koloniach(Indie)

Comments Off

Dec 21 2008

Rozwój gospodarczy Niemiec,USA,Japonii(1870-1914);czynniki wzrostu gospodarczego

a)Niemcy-zjednoczenie polityczne(1871),przyłączenie Alzacji i Lotaryngii,olbrzymia kontrybucja od Francji(kapitał inwestycyjny), grynderka(ruch zakładania spółek),chłonny rynek zbytu na wsi,przyrost naturalny,protekcjonizm celny,zamówienia zbrojeniowe, badania naukowe – rozwój techniki,rozwój floty,bankowości i ubezpieczeń;nieduża emigracja do USA.Sprawna administracja, stawianie na jakość,tradycyjna,ale stwarzająca szanse oświata
-po 1873 niezwykły rozwój;przemysły nowoczesne elektrotechniczny i chemiczny także rolno-spożywczy i włókienniczy. Monopolizacja(Reńsko-Westfalska wspólnota węgla i stali,AEG,IG Farben).1913r. – wyprzedzenie Wlk.Brytanii(II miejsce w świecie po USA).Rolnictwo opierało się na wielkiej własności rodzin junkierskich,wydajne i dobrze zaopatrzone technicznie.
b)USA-wielkie bogactwa naturalne(węgiel,ropa,rudy),imigranci z Europy i Azji.1894-pierwsze miejsce na świecie w produkcji przemysłowej.Postęp techniczny i zastosowanie naukowej organizacji pracy – rozwój wszystkich gałęzi przemysłu.Rozwój monopoli (1870-Standart Oil Trust(potem Company) Johna D. Rockefellera,J.P.Morgan United Steel Corporation,International Harvester Company,1903-Ford Motor Company – Henrego Ford).1890-Sherman Act prawo antytrustowe omijane przez tworzenie holdingów.
Rolnictwo-Południe bawełna i tytoń(obudowa po wojnie),Zachód -pszenica,kukurydza,bydło.I potęga gospodarcza świata.
c)Japonia od 1638 izolacja,polityka „zamkniętych drzwi” (z wyj. Holendrów w Nagasaki) szogunów z dynastii Tokugawa
1854-Matthew Perry przypływa do Japonii(z eskadrą okrętów wojennych) – USA nawiązuje kontakty z Japonią.
1867-obalenie szoguna,rządy cesarza Mutsuhito – epoka oświecenia(meidżi)
Lata 70’ – reforma administracji,oświaty i armii (w duchu pruskim)
Zlikwidowano system feudalny(bunty samurajów) – reforma rolna na wzór zachodnii;1889-konsytucja Wielkiego Cesarstwa Japonii(władza absolutna cesarza z pozorami demokracji parlamentarnej)
Rozwój floty,przemysłu lekkiego(sukienniczy,bawełniany,jedwabniczy),ciężkiego (surowce z Chin i Korei)-początkowo duża rola państwa.Wyzysk siły roboczej(kontrola urodzeń w celu zapewnienia jej dopływu),monopolizacja(zaibatsu)-Mitsui,Mitsubishi,Sumitomo.Tempem wzrostu przewyższa wiele krajów europejskich.

Comments Off